Zaburzenia odżywiania to współcześnie
powszechny problem. Najczęściej mówi się o anoreksji i bulimii, jednak do
chorób psychicznych związanych z jedzeniem zalicza się również wiele innych dolegliwości.
Jedną z nich jest tzw. zespół jedzenia kompulsywnego, nazywany również
uzależnieniem od jedzenia.
Jedzenie kompulsywne to zaburzenie polegające na spożywaniu dużych
ilości żywności w niekontrolowany sposób, mimo nieodczuwania fizycznego głodu.
Osoby zmagające się z tym zaburzeniem nie stosują jednak skrajnych metod
kontroli wagi, tak jak dzieje się to w przypadku chorych na anoreksję czy
bulimię. Tym, co odróżnia jedzenie napadowe od zwykłego przejedzenia, jest
utrata kontroli, która objawia się nie tylko w ilości spożywanego pokarmu, ale
też w jego jakości i sposobie konsumpcji.
Przyczyny
Wiele osób przyznaje, że objadanie się ma zniwelować
dokuczliwe emocje, jednak uczucie przyjemności towarzyszące jedzeniu występuje
tylko w początkowym etapie napadu i szybko ustępuje uczuciom odbieranym
negatywnie, takim jak przygnębienie, wstyd czy poczucie winy, związane z
brakiem samokontroli. Ponadto powodem napadowego objadania się może być też
presja związana z eksponowaniem przez współczesną kulturę nieosiągalnych
kanonów atrakcyjności, które często skłaniają do stosowania nieodpowiednich
diet. Odchudzanie w niewłaściwy sposób najczęściej prowadzi do szybkiej utraty
motywacji i ponownego przyrostu masy ciała, co wpływa negatywnie na
samopoczucie osoby zmagającej się z zaburzeniem. Mamy do czynienia z
mechanizmem błędnego koła, ponieważ nieprzyjemne emocje prowadzą do kolejnych
napadów.
Konsekwencje
W związku z tym, że osoby zmagające się z jedzeniem napadowym
nie kontrolują swojej wagi, istnieje u nich duże ryzyko rozwoju otyłości i
wszelkich dolegliwości z nią związanych. Ze względu na negatywnie odczuwane emocje
towarzyszące kompulsywnemu objadaniu się, może się ono przyczynić także do
rozwoju depresji i innych chorób o podłożu psychicznym.
Leczenie
Formy leczenia kompulsywnego jedzenia są zależne od przyczyny
zaburzenia. Najpowszechniej stosuje się farmakoterapię oraz psychoterapię lub
połączenie obu metod. Istnieje również wiele strategii, które mogą pomóc w
pokonaniu kryzysu bez konieczności sięgania po terapię. Kluczowe jest wyczucie
momentu, w którym ma nastąpić napad i skupienie uwagi na czymś innym. Można na
przykład wyjść na spacer lub porozmawiać z bliską osobą. Dobrym pomysłem jest także
wprowadzenie do swojego życia regularnego zajęcia, które wypełni „zajadaną”
dotychczas pustkę, czyli przykładowo zapisanie się na jakiś kurs lub trening. Jeśli
te sposoby nie sprawdzą się na dłuższą metę, wówczas warto sięgnąć po poradę
specjalisty, który wybierze odpowiednie rozwiązanie.
Paulina
Dziembała
paulina.dziembala@gmail.com
Zdjęcie: Sofia Vetriak
Źródła:
1. M.
Bąk-Sosnowska: Interwencja psychologiczna
w zespole kompulsywnego jedzenia, „Psychiatria Polska 2009”. Tom
XLIII, numer 4;
2. A.
Chmielewska-Kołodziej: Kompulsywne
objadanie się (www.lustropsychologiczne.pl/index.php/artykuly/21-kompulsywne-objadanie-sie);
3. E.
Konarowska: JEDZENIE KOMPULSYWNE, czyli
kiedy jedzenie nami rządzi (www.poradnikzdrowie.pl/psychologia/nalogi/jedzenie-kompulsywne-czyli-kiedy-jedzenie-nami-rzadzi_39038.html).