Krajobraz rodem z baśni

Kurza Stopka, Wielka Sala, Skalne Siodło – to tylko kilka z niezwykłych ostańców, które można podziwiać na szlaku Błędnych Skał. Fantazyjny krajobraz położony w sercu Gór Stołowych zachwyca pięknem nie tylko turystów. Niezwykłość tego miejsca zdążyli docenić także twórcy z Hollywood, którzy wśród kamiennych labiryntów odnaleźli baśniową Narnię.

Góry Stołowe, leżące w Sudetach Środkowych, są jedynym w Polsce pasmem wyróżniającym się płytową budową geologiczną. Ich nazwa wzięła się od płasko ułożonych wzniesień zakończonych stromymi urwiskami, których kształt przypomina stół. Góry te formowały się w później kredzie, kiedy na terenie południowo-zachodniej Polski i Czech znajdowało się płytkie morze. Do prastarego akwenu wpadały liczne rzeki, które nanosiły materiał osadowy tworzący warstwy piaskowców przedzielane marglami. Powstała w tym procesie płyta ciosowa ulegała zaś trwającej wieki erozji, a ruchy tektoniczne, będące raz bardziej, raz mniej gwałtowne, skrupulatnie kształtowały fantazyjny krajobraz. Kilkadziesiąt lat temu został on objęty należytą ochroną, zaś w 1993 roku na jego terenie powstał Park Narodowy Gór Stołowych. Można w nim znaleźć tak wyjątkowe miejsca jak Szczeliniec Wielki czy Błędne Skały.

Skały o (o)błędnym obliczu

Erozja z czasem utworzyła bajkowe formy z kamieni. Jednym z najbardziej wyjątkowych miejsc tego typu są wspomniane Błędne Skały. Ich kształt uformował się na skutek procesu wietrzenia piaskowca ciosowego podczas ostatniego zlodowacenia. To niszczycielskie zjawisko doprowadziło do pękania płyt, z których tworzyły się pojedyncze twory o fantazyjnej rzeźbie, ale także kamienne labirynty, szczeliny, skalne grzyby i bramy oraz mosty. To właśnie dzięki temu procesowi podczas spacerów między ostańcami można spotkać wyjątkowe formy, takie jak Kurza Stopka, Wielka Sala czy Skalne Siodło. Wydrążone w zrównaniach korytarze są w paru miejscach tak wąskie i niskie, że turyści zmuszani są do pokonywania labiryntów w głębokim skłonie. Można żartować, że niesamowity kompleks wymusza niejako na zwiedzających oddawanie czci jego pięknu poprzez pokłony. Wyjątkowa budowa Błędnych Skał istotnie budzi respekt przed Matką Naturą, którą w odległych czasach miejscowa ludność utożsamiała bardziej z pogańskimi bóstwami niż z naturalnymi procesami geologicznymi. Powstawały więc podania, według których Błędne Skały zawdzięczały swój zwariowany wygląd tajemniczemu Liczyrzepie.

Gniew bóstwa

Jedna z sudeckich legend głosi, że na terenie dzisiejszych skalnych labiryntów wznosiła się niegdyś potężna góra. Ludność wierzyła, że wyróżniający się na tle pejzażu masyw jest idealnym miejscem składania ofiary pogańskim bóstwom. Jednym z nich był Liczyrzepa –  Duch Gór mieszkający u podnóża Śnieżki, najwyższego szczytu Karkonoszy. Owa postać regularnie zgłaszała się po swoją część daniny, póki nie wydarzyło się coś dziwnego. Pewnego razu karkonoski bożek nie zastał na górze przygotowanych dla siebie ofiar. Zauważył jedynie dwie skrzyżowane deski leżące na ołtarzu. Zdezorientowany Liczyrzepa postanowił przyjrzeć się tej uderzającej w jego majestat sprawie. Spostrzegł po pewnym czasie, że na szczycie masywu wciąż odbywają się uroczystości, które gromadzą miejscową społeczność. Zaintrygowany Duch Gór wmieszał się w tłum, przybierając ludzką postać. Szybko jednak zauważył, że zgromadzenie nie czci pogańskich bóstw, tylko wychwala „jakiegoś” Zmartwychwstałego. Dwie deski okazały się krzyżem, któremu wierni oddawali pokłon. Jedynym, który nie ukląkł, był właśnie Liczyrzepa. Ludność poznała Ducha Gór, który wrócił do prawdziwej postaci, ale miejscowi nie obawiali się go, co więcej – zaczęli z niego drwić. Bóstwo wpadło w szał, którego skutkiem było potężne trzęsienie ziemi. Góra rozpadła się w drobny mak, zaś na jej miejscu pojawiło się skupisko głazów ułożonych w labirynty, które przedzielały głębokie szczeliny. Rzesza miejscowych zginęła, zaś ocaleli długo błądzili po korytarzach w poszukiwaniu wyjścia. Wielu z nich nigdy nie wróciło do domu, a ci, którym udało się wydostać z labiryntu, więcej nie odważyli się wejść do tego miejsca. Zgodnie z legendą wśród błędnych skał zadomowiły się tylko wilki, od których miejsce nazywane było Wilczymi Dołami.

Odkryj Narnię w Błędnych Skałach

Intrygujący krajobraz skalnych labiryntów był zrozumiałą inspiracją dla dawnych ludów, które tworzyły baśnie o pochodzeniu Błędnych Skał. Nic więc dziwnego, że magię kamiennych formacji dostrzegł także Andrew Adamson – reżyser  filmu Opowieści z Narnii. Książę Kaspian. Twórcy hollywoodzkiej produkcji osadzili w skalnym labiryncie kilka ujęć. Sceneria bogata w skalne grzyby i obłędne korytarze doskonale wpisała się w baśniowy klimat Narnii. Jeżeli więc chcemy poczuć się jak bohaterowie kinowego przeboju, warto wybrać się na spacer do Błędnych Skał. Księcia Kaspiana, rodzeństwa Pevensie ani Liczyrzepy zapewne w nim nie spotkamy, ale fantazyjny krajobraz rodem z baśni nie sprawi turystom zawodu.

Monika Góra

m.gora95@o2.pl

Zdjęcie – darmowy dostęp z pixabay.com

Źródła:

1. Błędne skały (www.pngs.com.pl/pl/turystyka/tur_b.html);
2. Geologia i geomorfologia (www.pngs.com.pl/pl/przyroda/przyr.html);
3. Góry Stołowe (www.e-gory.com/gorystolowe.php);
4. Atrakcje turystyczne. Góry Stołowe (www.kudowa.net.pl/atrakcje.gory_stolowe.html);
5. Niezwykła legenda o Liczyrzepie i Błędnych Skałach (www.kudowazdroj.pl/blog/niezwykla-legenda-o-liczyrzepie-i-blednych-skalach/);
6. A. Piernikarczyk: Góry Stołowe (www.polskieszlaki.pl/gory-stolowe.html);
7. Narnia w Błędnych Skałach (film.wp.pl/narnia-w-blednych-skalach-6024828942693505a).